Lazer Kesim Teklifinde Zarar Ettiren 10 Hesap Hatası (ve Çözümleri)

Lazer kesim teklif hataları, kesim süresini, malzeme bedelini ya da ticari koşulları eksik hesaplayıp işi maliyetinin altında fiyatlamak demektir. En sık on hata; delme süresini ve boşta hareket payını unutmak, tek dakika ücretiyle tüm gazları fiyatlamak, ayıklama süresini atlamak, fireyi ve dış kutu ağırlığını yok saymak, eski sac fiyatı, minimum iş bedeli, ek işlemler ve vade farkıdır. Her biri küçük görünür, birlikte kârı siler.

Kısaca: Teklif hatalarının çoğu formülde değil, formüle hiç girmeyen kalemlerdedir: delme, boşta hareket, fire, ayıklama, ek işlem.
Örnek işte yalnız üç hata (delme süresi, boşta hareket, fire) teklifi %13,7 düşürür ve beklenen 1.455 TL kârı 261 TL'ye indirir.
Malzemeli işte ağırlık dış kutudan (en × boy) hesaplanır; net alan malzeme bedelini eksik gösterir.
Gaz bazlı dakika ücreti, minimum iş bedeli, teklif geçerlilik süresi ve vade farkı yazılı kural olmalıdır.

Lazer kesim teklif hataları neden doğrudan zarara döner?

Lazer kesimde kâr, maliyetin küçük bir yüzdesidir. Maliyeti %10 eksik hesaplarsanız %20'lik kâr payınızın yarısından fazlası gider. Bu yüzden teklif hatası, bilerek yapılan bir indirimden daha tehlikelidir: indirimi bilirsiniz, hatayı fark etmezsiniz. Aşağıdaki on hatanın etkisini tek bir örnek iş üzerinden gösteriyoruz; önce doğru hesap.

Formül: Teklif (KDV hariç) = (kesim maliyeti + malzeme bedeli) × (1 + kâr marjı). Kesim maliyeti = toplam kesim süresi (dk) × dakika ücreti. Parça kesim süresi (dk) = [kesim uzunluğu (m) ÷ kesim hızı (m/dk) + delik sayısı × delme süresi (sn) ÷ 60] × (1 + boşta hareket payı). Malzeme bedeli = parça ağırlığı × adet × (1 + fire oranı) × kg fiyatı.

Örnek iş: doğru hesap

Örnek varsayım: 3 mm siyah sac, 6 kW fiber lazer, oksijen kesim; parça dış ölçüsü 300 × 200 mm, parça başı kesim uzunluğu 1,6 m, 10 delik, 100 adet. Başlangıç tablosuna göre kesim hızı 4,2 m/dk, delme süresi 0,3 sn/delik. Boşta hareket payı %15, dakika ücreti 35 TL, sac 35 TL/kg, fire %12, kâr marjı %20 (tümü örnek).

1. Parça kesim süresi: [1,6 ÷ 4,2 + 10 × 0,3 ÷ 60] × 1,15 = 0,496 dk. 100 adet 49,6 dk eder.
2. Kesim maliyeti: 49,56 × 35 ≈ 1.735 TL.
3. Parça ağırlığı: 300 × 200 × 3 × 7,85 ÷ 1.000.000 = 1,413 kg.
4. Malzeme bedeli: 1,413 × 100 × 1,12 × 35 ≈ 5.539 TL.
5. Toplam maliyet 1.735 + 5.539 = 7.274 TL; teklif 7.274 × 1,20 ≈ 8.728 TL. Beklenen kâr yaklaşık 1.455 TL.

Kesim süresi ve dakika ücretinde yapılan 4 hata

1. Delme (patlatma) süresini unutmak

Her kapalı kontur en az bir delme demektir ve her delme zaman alır. Teklifi yalnız metrajdan hesaplarsanız bu süre kaybolur. Örnek işte delme süresi çıkarılınca toplam süre 49,6 dakikadan 43,8 dakikaya iner; kesim maliyeti yaklaşık 201 TL, yani %11,6 eksik hesaplanır. Kalın sacta etki büyür: 10 mm sacta delik başına yaklaşık 2,5 sn ile 12 delikli bir flanş, parça başına 0,5 dk yalnız delme demektir. Aynı flanşın 1,2 m'lik konturunu 6 kW oksijenle kesmek ise yaklaşık 0,67 dk sürer.

Çözüm: Delik sayısını her parça için ayrı girin, delme süresini kalınlığa göre tablodan alın. Metraj ile patlatma sayısının fiyata etkisini kesim metrajı ve patlatma sayısı yazısında ayrıca ele aldık.

2. Tek dakika ücretiyle tüm gazları fiyatlamak

Oksijen, azot ve hava ile kesimin dakika maliyeti aynı değildir; azotla kesimde yüksek basınç ve yüksek gaz tüketimi maliyeti artırır. Tek bir ücret kullanırsanız azotlu işleri düşük, oksijenli işleri yüksek fiyatlarsınız. İlki zarar, ikincisi kaybedilen teklif demektir. Örnek: aynı parçayı 6 mm 304 paslanmazdan, 6 kW ve azotla kestiğinizi düşünün (hız 3,6 m/dk, delme 1,0 sn). Parça süresi 0,703 dk, 100 adette 70,3 dk olur. Azot için dakika ücretiniz 45 TL iken oksijen ücreti olan 35 TL ile fiyatlarsanız kesim bedeli 3.163 TL yerine 2.460 TL çıkar; fark 703 TL.

Çözüm: Dakika ücretini makine ve gaz türüne göre ayrı tanımlayın.

Makine bazında oksijen, azot, hava ve miks gaz için ayrı dakika ücreti tanımı.

3. Boşta hareket payı koymamak

Kesim kafası bir konturdan ötekine giderken kesmez ama zaman harcar; köşelerde ve küçük deliklerde de yavaşlar. Teklifte bu, %10-20'lik bir boşta hareket payıyla karşılanır. Örnek işte pay sıfır alınırsa toplam süre 49,6 dakikadan 43,1 dakikaya düşer ve kesim maliyeti yaklaşık 226 TL eksik çıkar. Çok sayıda küçük parçanın dağınık yerleştiği plakalarda pay daha da büyümelidir.

Çözüm: Payı sabit bir kural yapın; gerçekleşen kesim sürelerini tahminle karşılaştırarak zamanla ayarlayın.

4. Küçük parça ayıklama ve microjoint kırma süresini atlamak

Microjoint'li parçalar plakadan tek tek kırılır, küçük parçalar iskeletten ayıklanır, gerekiyorsa çapağı alınır. Bu süre makinede değil insanda geçer, ama yine de maliyettir. Örnek işte parça başına 20 saniye ayıklama, 100 adet için 33,3 dakika eder. Personelin dakika maliyetini 6 TL (örnek) alırsanız yaklaşık 200 TL'lik işçilik teklifte hiç görünmez. Ayıklama makine masasında yapılıyor ve makine o sırada bekliyorsa etkiyi makinenin dakika ücretiyle hesaplayın.

Çözüm: Küçük ve çok adetli işlerde parça başı ayıklama süresini ayrı bir kalem olarak ekleyin.

Malzeme bedelinde yapılan 3 hata

5. Fireyi yok saymak

Parçalar çıktıktan sonra plakada kalan iskelet ve kullanılamayan kenarlar da satın alınmış sactır. Fire payı eklenmezse bu kayıp sizin kârınızdan çıkar. Örnek işte %12 fire olmadan malzeme bedeli 5.539 TL yerine 4.946 TL hesaplanır; fark yaklaşık 593 TL.

Çözüm: Fire oranını tahminle değil, geçmiş işlerinizin yerleşim (nesting) raporlarından çıkarın. Kendi oranınızı ücretsiz fire yüzdesi hesaplama aracıyla kontrol edebilirsiniz.

6. Ağırlığı net alandan hesaplamak

Malzemeli işte ağırlık, parçayı çevreleyen dikdörtgenin, yani dış kutunun ölçüsünden hesaplanır. Parçanın içinden çıkan delikler ve boşluklar da satın alınan sacın parçasıdır; parçada kalmasa da siz o sacı satın aldınız. Örnek parçanın net alanı dış kutunun %70'i olsun. Net alandan hesaplanan ağırlık 0,989 kg, malzeme bedeli 3.877 TL çıkar; dış kutuyla hesap 5.539 TL'dir. Yaklaşık 1.662 TL'lik farkla listedeki en pahalı hatadır.

Çözüm: Teklif ağırlığını en × boy × kalınlık × yoğunluk ÷ 1.000.000 ile hesaplayın. İç boşluğa küçük parça yerleştirerek kazandığınız sacı pazarlık payı olarak saklayın.

7. Eski sac fiyatıyla teklif vermek

Sac fiyatı değiştiğinde fiyat listesini güncellemeyen atölye, eski fiyatla teklif vermeye devam eder. Örnek işte kg fiyatı 35 TL'den 38 TL'ye çıkmışsa ve teklif eski fiyatla hazırlanmışsa malzeme bedeli yaklaşık 475 TL eksik kalır. Aynı fark, geçerlilik süresi yazılmamış bir teklif haftalar sonra onaylandığında da oluşur.

Çözüm: Kg fiyatlarını haftalık güncelleyin, teklife kısa bir geçerlilik süresi yazın. Süreci sac fiyatı değişince lazer teklifi güncelleme yazısında adım adım anlattık.

Ticari koşullarda yapılan 3 hata

8. Minimum iş bedeli uygulamamak

Formül yalnız kesimi ve malzemeyi hesaplar; teklif hazırlama, programlama, plaka yükleme, faturalama ve sevkiyatı görmez. Örnek: 2 mm siyah sacdan 100 × 100 mm, 0,5 m konturlu, 2 delikli 5 parça. 6 kW oksijenle (5,5 m/dk, delme 0,2 sn) ve örnek işin diğer parametreleriyle kesim bedeli yaklaşık 20 TL, malzeme 31 TL, kârla teklif yaklaşık 60 TL çıkar. Oysa bu iş için harcanan emeğin yalnız 15 dakikası makine başında geçse bile maliyeti 15 × 35 = 525 TL'dir.

Çözüm: Her sipariş için bir minimum iş bedeli tanımlayın. Tutarı nasıl belirleyeceğinizi lazer kesimde minimum iş bedeli yazısında bulabilirsiniz.

9. Büküm, çapak alma gibi ek işlemleri unutmak

Müşteri çoğu zaman kesilmiş parçayı değil, bitmiş parçayı ister. Teklifte büküm, çapak alma, havşa, kılavuz ya da boya satırı yoksa bu işler ya bedava yapılır ya da faturada tartışma çıkar. Örnek işteki parçanın iki büküm gerektirdiğini ve büküm başına 4 TL (örnek) aldığınızı düşünün: 100 adette 800 TL teklifin dışında kalır.

Çözüm: Teklif formuna ek işlem satırlarını sabit olarak koyun; çizimde büküm hattı varsa teklifte büküm satırı da olsun.

10. Vade ve kur farkını hesaba katmamak

90 gün vadeyle satılan iş, parasını 90 gün sonra getirir; bu sürede sacı, gazı ve maaşı siz finanse edersiniz. Örnek işin 8.728 TL'lik teklifinde aylık %3 finansman maliyeti (örnek) ile 3 aylık vade yaklaşık 786 TL eder; bu, beklenen kârın yarısından fazlasıdır. Sac fiyatı dövize bağlıysa kur riski de eklenir: teklif ile malzeme alımı arasında kur %5 artar ve sac fiyatı aynı oranda yükselirse malzeme bedeli yaklaşık 277 TL artar.

Çözüm: Peşin ve vadeli fiyatı ayrı yazın; geçerlilik süresi uzun tekliflere kur maddesi ekleyin.

Lazer kesim teklif hataları özet tablosu

Hatalar tek başına görünmez, çünkü teklif yine de makul bir rakamdır. Örnek işte yalnız 1, 3 ve 5 numaralı hatalar birlikte yapılsın: delme süresi yok, boşta hareket payı yok, fire yok. Kesim süresi 38,1 dk, kesim maliyeti 1.333 TL, malzeme 4.946 TL hesaplanır; %20 kârla teklif 7.535 TL olur. Doğru teklif 8.728 TL idi; fark 1.194 TL, yani %13,7. Gerçek maliyet değişmediği için beklenen 1.455 TL kâr 261 TL'ye iner.

Hataların önemli bir kısmı, kesim programındaki süre ve ağırlık teklif dosyasına elle aktarılırken oluşur. Aşağıdaki videoda Metalix verisinden müşteri, malzeme, kalınlık, adet ve kesim detaylarının teklife otomatik aktarılmasını görebilirsiniz.

Teklif göndermeden önce 10 maddelik kontrol listesi

1. Her parçanın delik (patlatma) sayısı girildi mi?
2. Dakika ücreti işin gaz türüne (oksijen, azot, hava) göre mi seçildi?
3. Boşta hareket payı eklendi mi?
4. Microjoint kırma, ayıklama ve çapak alma süresi düşünüldü mü?
5. Ağırlık dış kutu ölçüsünden mi hesaplandı?
6. Fire oranı eklendi mi?
7. Sac kg fiyatı bu haftanın fiyatı mı?
8. Toplam tutar minimum iş bedelinin üstünde mi?
9. Büküm, kaynak, boya gibi ek işlemler ayrı satırda mı?
10. Vade, geçerlilik süresi, KDV durumu ve kur maddesi yazılı mı?

Kârın bu hesaplardan sonra nasıl eklendiğini lazer kesim teklifinde kâr marjı hesaplama yazısında ayrıntılı anlattık. Listeyi elle uygulamak yerine ücretsiz lazer kesim maliyet hesaplayıcısını kullanırsanız delme süresi, boşta hareket payı, fire ve minimum iş bedeli zaten ayrı girdi olarak karşınıza gelir.

Sonuç: kârı koruyan teklif eksiksiz tekliftir

Lazer kesim teklif hataları çoğunlukla formülde değil, formüle girmeyen kalemlerdedir. Delme süresi, boşta hareket, fire, dış kutu ağırlığı ve ek işlemler hesaba girdiğinde, gaz bazlı dakika ücreti, minimum iş bedeli ve vade farkı da yazılı kural olduğunda teklif hem doğru hem savunulabilir olur.

LazerCRM'de bu kalemlerin bir kısmı elle girişten çıkar. Makine bazında gaz türüne göre dakika ücreti ve sac kg fiyatları bir kez tanımlanır. Metalix'in DOCX sipariş raporunu sürükleyip bıraktığınızda plakalar, ağırlık ve kesim süresi rapordan okunur; fiyat parça bazında hesaplanır, müşteriye özel fiyat kendiliğinden uygulanır, vadeli ya da peşin seçenekli logolu PDF teklif hazırlanır. Makine kârlılığı analizi de her tezgâhın gerçekte ne kazandırdığını gösterir. Paketleri LazerCRM paketleri sayfasında inceleyebilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Lazer kesim teklifinde en sık yapılan hata nedir?

Kesim süresini yalnız metrajdan hesaplayıp delme (patlatma) süresini ve boşta hareket payını atlamaktır. Çok delikli ve kalın sacta bu iki kalem kesim süresinin önemli bir bölümünü oluşturur. Formüle delik sayısı × delme süresini ve %10-20 boşta hareket payını ekleyin.

Malzeme ağırlığı net alandan mı, dış ölçüden mi hesaplanmalı?

Malzemeli işte dış kutu ölçüsü (en × boy) kullanılır, çünkü parçanın içinden çıkan delik ve boşluklar da satın alınan sacın parçasıdır. Net alan parçanın gerçek ağırlığını gösterir, tükettiğiniz sacı göstermez. Plaka yerleşiminden gelen kayıp için ayrıca fire payı eklenir.

Fire oranı teklife nasıl eklenir?

Malzeme bedeli, parça ağırlığı × adet × (1 + fire oranı) × kg fiyatı formülüyle hesaplanır. Fire oranını geçmiş işlerinizin nesting raporlarından çıkarın; oran parça biçimine ve plaka ölçüsüne göre değişir. Ölçülmüş oran kullanmak teklifleri tutarlı hâle getirir.

Minimum iş bedeli neden gereklidir?

Birkaç parçalık küçük işte de teklif hazırlama, programlama, plaka yükleme, faturalama ve sevkiyat için zaman harcanır. Formül yalnız kesimi ve malzemeyi hesapladığı için küçük işler kâğıt üzerinde kârlı, gerçekte zararlı görünür. Minimum iş bedeli bu sabit emeği karşılar.

Sac fiyatı değişirse verilmiş teklif ne olur?

Teklifte geçerlilik süresi ya da sac fiyatına bağlı revizyon maddesi yoksa fiyat farkı sizin kârınızdan çıkar. Teklife kısa bir geçerlilik süresi yazın ve süresi dolan tekliflerde güncel kg fiyatıyla yeniden hesap yapın.

Vadeli satışta fiyat farkı nasıl hesaplanır?

Basit bir yöntem, teklif tutarını aylık finansman maliyetiniz ve vade ay sayısıyla çarpmaktır. Örneğin aylık %3 varsayımıyla 90 gün vade, tutarın yaklaşık %9'u kadar ek maliyet demektir. Oranı kendi finansman koşullarınıza göre belirleyin ve vadeli fiyatı peşin fiyattan ayrı yazın.