Lazer Kesim Maliyet ve Fiyatlandırma Sözlüğü: 40 Terim, Kısa Tanımlarıyla
Lazer kesim terimleri, bir lazer kesim işinin süresini, maliyetini ve fiyatını konuşurken kullanılan ortak dildir. Kesim hızı, metraj ve patlatma süreyi; dakika maliyeti ve dakika ücreti makine giderini; özgül ağırlık ve fire malzemeyi; kerf, nesting ve microjoint prosesi; fason, minimum iş bedeli ve vade ise ticari koşulları anlatır. Bu sözlükte 40 terimi kısa tanımlarıyla topladık.
Kısaca: Süre terimleri (kesim hızı, metraj, patlatma, boşta hareket) kesim bedelinin girdisidir.
Dakika maliyeti başa baş noktasıdır; dakika ücreti ona kâr eklenmiş satış fiyatıdır ve gaz türüne göre ayrılır.
Malzemeli teklifte ağırlık dış kutudan (en × boy) hesaplanır, üstüne fire eklenir.
En sık karışan çiftler: dakika maliyeti–dakika ücreti, net–dış kutu ağırlığı, kerf–tolerans, fire–hurda, teklif–proforma.
Süre ile ilgili lazer kesim terimleri
Lazer kesimde fiyatın önemli bir kısmı süreden gelir. Aşağıdaki yedi terim, kesim süresinin nasıl oluştuğunu anlatır.
| Terim | Tanım |
|---|---|
| Kesim hızı | Lazer kafasının sacı keserken ilerlediği hızdır; m/dk ile ölçülür. Malzemeye, kalınlığa, lazer gücüne ve gaza göre değişir; teklifte makinenizin kesim tablosu esastır. |
| Kesim uzunluğu (metraj) | Bir parçadaki tüm dış ve iç konturların toplam uzunluğudur. Metre ile ifade edilir ve kesim süresinin ana girdisidir. |
| Delme (patlatma, piercing) | Lazerin her kontura başlamadan önce sacı delerek giriş deliği açmasıdır. Her kapalı kontur en az bir patlatma demektir. |
| Delme süresi | Tek bir patlatmanın süresidir ve kalınlıkla hızla artar. Başlangıç değeri olarak 1 mm'de yaklaşık 0,1 sn, 10 mm'de 2,5 sn, 20 mm'de 8 sn alınabilir. |
| Boşta hareket | Kesim kafasının kesmeden bir konturdan ötekine gitmesidir. Köşe yavaşlamalarıyla birlikte teklifte %10-20 pay olarak eklenir. |
| Kesim süresi | Parçanın kesimi için hesaplanan süredir: metraj ÷ kesim hızı, artı delik sayısı × delme süresi, artı boşta hareket payı. |
| Gerçekleşen süre | İşin makinede fiilen sürdüğü zamandır. Tahmini süreyle karşılaştırılması, teklif hesabının ne kadar doğru olduğunu gösterir. |
Maliyet terimleri: dakika maliyeti ve dakika ücreti nedir?
Kesim süresini paraya çeviren terimler bu gruptadır. Dakika ücreti yanlışsa en doğru süre hesabı bile yanlış fiyat üretir.
| Terim | Tanım |
|---|---|
| Makine saat maliyeti | Makinenin bir saat çalışmasının işletmeye toplam maliyetidir: sabit giderlerin saatlik payı, artı saatlik elektrik ve gaz. |
| Dakika maliyeti | Makine saat maliyetinin 60'a bölünmüş hâlidir. Kâr içermez; başa baş noktasını gösterir. |
| Dakika ücreti | Kesim süresinin her dakikası için müşteriye uygulanan satış fiyatıdır. Dakika maliyetine kâr eklenerek bulunur ve gaz türüne göre ayrı belirlenir. |
| Amortisman | Makine yatırım bedelinin kullanım ömrüne bölünerek aylara dağıtılan payıdır. 10 yılda amorti edilecek bir yatırımın aylık payı, bedelin 120'de biridir. |
| Sabit gider | İş olsa da olmasa da ödenen giderdir: kira, maaş, amortisman, sigorta. |
| Değişken gider | Makine kestikçe oluşan giderdir: elektrik, kesim gazı, nozul, koruyucu cam. |
| Kapasite kullanımı | Makinenin fiilen kestiği sürenin, çalışılabilir vardiya süresine oranıdır. Oran düştükçe sabit gider daha az dakikaya bölünür ve dakika maliyeti yükselir. |
| Kâr marjı | Teklifte maliyetin üzerine eklenen yüzdedir. Maliyete eklenen %20, satış fiyatının yaklaşık %16,7'sine karşılık gelir. |
Formül: Makine dakika maliyeti = [(aylık amortisman + kira + personel + bakım/sarf + genel gider) ÷ aylık çalışma saati + saatlik elektrik + saatlik gaz] ÷ 60
Örnek: dakika maliyetinden dakika ücretine
Örnek varsayım: 7.200.000 TL'lik makine 10 yılda amorti edilecek, aylık amortisman 60.000 TL. Kira payı 20.000 TL, personel 90.000 TL, bakım/sarf 15.000 TL, genel gider 15.000 TL. Aylık 200 çalışma saati; ortalama 30 kW çekiş ve 4 TL/kWh elektrikle saatlik elektrik 120 TL, saatlik oksijen gideri 60 TL.
- Aylık sabit gider: 60.000 + 20.000 + 90.000 + 15.000 + 15.000 = 200.000 TL.
- Saatlik sabit gider: 200.000 ÷ 200 = 1.000 TL.
- Makine saat maliyeti: 1.000 + 120 + 60 = 1.180 TL.
- Dakika maliyeti: 1.180 ÷ 60 ≈ 19,67 TL.
- Makine bu 200 saatin yalnız %60'ında keserse sabit gider 120 saate bölünür: 200.000 ÷ 120 ≈ 1.666,67 TL. Saat maliyeti ≈ 1.846,67 TL, dakika maliyeti ≈ 30,78 TL olur.
- %30 kârla dakika ücreti: 30,78 × 1,30 ≈ 40 TL.
Aynı makine ve aynı giderle, yalnız kapasite kullanımı değişince dakika maliyeti 19,67 TL'den 30,78 TL'ye çıkar. Bu yüzden dakika ücretini belirlerken vardiya saatini değil, makinenin gerçekten kestiği saati esas almak daha güvenlidir. Ücretsiz lazer kesim maliyet hesaplayıcı, isterseniz dakika ücretini aylık giderlerinizden hesaplar.
Malzeme terimleri: özgül ağırlık, fire ve sac türleri
Malzemeli işte fiyatın büyük kısmı sacın kendisidir. Bu gruptaki terimler ağırlığın ve malzeme bedelinin nasıl bulunduğunu anlatır. Fire ile yerleşim arasındaki ilişkiyi lazer kesimde fire oranı ve nesting yazısında ayrıntılı ele aldık.
| Terim | Tanım |
|---|---|
| Özgül ağırlık (yoğunluk) | Malzemenin birim hacminin ağırlığıdır; g/cm³ ile verilir. Hesaplarda siyah sac ve galvaniz 7,85, paslanmaz 7,93, alüminyum 2,70 alınır. |
| Dış kutu ağırlığı | Parçayı çevreleyen dikdörtgenin ağırlığıdır: en × boy × kalınlık × yoğunluk ÷ 1.000.000 (kg). Malzemeli teklifte esas alınır. |
| Fire | Kesimden sonra kullanılamayan sac kaybının oranıdır. Teklifte malzeme bedeline yüzde olarak eklenir. |
| Kalan sac | Kesimden sonra plakada kalan ve başka bir işte kullanılabilecek büyüklükteki sac parçasıdır. Stokta izlenirse fireyi düşürür. |
| DKP sac | Soğuk haddelenmiş, yüzeyi düzgün, çoğunlukla ince kalınlıklarda kullanılan karbon çelik sactır. |
| Siyah sac | Sıcak haddelenmiş, yüzeyi koyu tufallı karbon çelik sactır. Orta ve kalın kalınlıklarda yaygındır ve genellikle oksijenle kesilir. |
| 304 paslanmaz | En yaygın krom-nikel alaşımlı (östenitik) paslanmaz çelik sınıfıdır. Oksitsiz, parlak kenar için azotla kesilir. |
| Galvaniz sac | Korozyona karşı çinkoyla kaplanmış çelik sactır. Kesimde çinko dumanı çıktığı için iyi havalandırma gerekir. |
Proses terimleri: kerf, nesting ve microjoint nedir?
Bu terimler kesimin kendisini anlatır; çoğu hem kaliteyi hem süreyi, dolayısıyla fiyatı etkiler. Microjoint'in ne zaman ve nasıl bırakıldığını lazer kesimde microjoint yazısında bulabilirsiniz.
| Terim | Tanım |
|---|---|
| Kerf | Lazer ışınının kesim sırasında eritip uzaklaştırdığı malzemenin genişliği, yani kesim çizgisinin kalınlığıdır. CAM yazılımı kerf telafisiyle parçayı çizim ölçüsünde çıkarır. |
| Nozul | Kesim gazını ışınla aynı eksende sac yüzeyine yönlendiren, kafanın ucundaki bakır parçadır. Çapı ve durumu kesim kalitesini etkiler; sarf malzemesidir. |
| Odak (fokus) | Lazer ışınının en dar noktasının saca göre konumudur. Yanlış odak çapaklı ve pürüzlü kenar yapar. |
| Oksijen kesim | Oksijenin demirle tepkimeye girip ek ısı ürettiği kesimdir. Kalın siyah sacta kullanılır; kenarda oksit tabakası bırakır. |
| Azot kesim | Azotun erimiş metali üfleyip oksitlenmeyi önlediği kesimdir. Paslanmaz ve alüminyumda parlak kenar verir; gaz tüketimi yüksektir. |
| Hava kesim | Basınçlı havayla yapılan kesimdir. İnce ve orta kalınlıkta hızlı ve ekonomiktir; kenarda hafif oksit kalabilir. |
| Microjoint | Parçayı plakaya bağlı tutmak için bırakılan kısa, kesilmemiş köprüdür. Parçanın devrilmesini önler; kesimden sonra kırılır. |
| Ortak kesim | Yan yana iki parçanın ortak kenarını tek kesimle ayırmaktır. Metrajı, patlatma sayısını ve fireyi azaltır. |
| Nesting (yerleşim) | Parçaların sac plakaya en az fireyle yerleştirilmesidir; plaka dizilimi de denir. Plaka sayısını, fireyi ve kesim süresini belirler. |
| Çapak | Kesim kenarının alt yüzünde katılaşmış erimiş metaldir. Parametreye, gaza ve nozulun durumuna bağlıdır; temizliği ek işçiliktir. |
Fason lazer kesim terimleri: ticari kavramlar
Son grup, fiyatın müşteriyle nasıl konuşulduğunu ve hangi koşullarla bağlandığını anlatır. Fason çalışmanın bütün akışını fason lazer kesim nedir yazısında anlattık.
| Terim | Tanım |
|---|---|
| Fason lazer kesim | Bir atölyenin başka bir firmanın parçalarını, onun çizimine göre ücret karşılığı kesmesidir. |
| Malzemeli fason | Sacı atölyenin sağladığı çalışma biçimidir; fiyat kesim bedeli ile malzeme bedelinin toplamıdır. |
| İşçilik (yalnız kesim) | Sacı müşterinin getirdiği çalışma biçimidir; fiyat yalnız kesim süresinden oluşur. |
| Minimum iş bedeli | Hesap ne çıkarsa çıksın bir siparişe uygulanan en düşük tutardır. Küçük işlerde teklif, programlama ve sevkiyat emeğini karşılar. |
| Müşteri bazlı fiyat | Belirli bir müşteri için tanımlanan özel dakika ücreti, kg fiyatı ya da indirim oranıdır. |
| Teklif geçerlilik süresi | Teklifteki fiyatın geçerli kaldığı süredir. Sac fiyatı ve kur değiştiğinde atölyeyi korur. |
| Vade | Faturanın ödenmesi için tanınan süredir. Vadeli satışta paranın zaman maliyeti fiyata eklenir. |
Küçük siparişlerde en düşük tutarın nasıl belirleneceğini lazer kesimde minimum iş bedeli yazısında örnekle gösterdik. Bu kavramların bir teklif yazılımında nasıl ayarlara dönüştüğünü görmek isterseniz, aşağıdaki kurulum videosu makine, hammadde ve kesim fiyatı tanımından iş emri ve PDF teklife, analizlere ve sac stokuna kadar baştan sona bir ürün turu sunar.
Lazer kesim terimleri arasında en çok karıştırılan 5 kavram çifti
1. Dakika maliyeti ile dakika ücreti
Dakika maliyeti, makinenin bir dakikasının size maliyetidir; dakika ücreti ise o dakikayı müşteriye kaça sattığınızdır. Aradaki fark kârınızdır. Yukarıdaki örnekte dakika maliyeti yaklaşık 30,78 TL, dakika ücreti 40 TL'dir. Dakika maliyetini bilmeden belirlenen ücret, düşük kapasiteli aylarda sessizce zarar ettirir.
2. Net ağırlık ile dış kutu (plaka) ağırlığı
Net ağırlık, delikler ve boşluklar çıktıktan sonra parçanın gerçek ağırlığıdır. Dış kutu ağırlığı parçayı çevreleyen dikdörtgenin, plaka ağırlığı ise plakanın tamamının ağırlığıdır. 300 × 200 mm, 3 mm siyah sac bir parçanın dış kutu ağırlığı 300 × 200 × 3 × 7,85 ÷ 1.000.000 = 1,413 kg'dır; net alanı dış kutunun %70'iyse net ağırlığı yaklaşık 0,99 kg olur. Malzemeli teklifte dış kutu ağırlığı ve fire esas alınır.
3. Kerf ile tolerans
Kerf, kesim çizgisinin genişliğidir; lazerin eritip uzaklaştırdığı malzemedir. Tolerans ise bitmiş parçanın ölçüsünde kabul edilen sapma aralığıdır, örneğin ±0,1 mm. Kerf doğru telafi edilmezse parça toleransın dışına çıkabilir, ama ikisi aynı şey değildir. Ayrıntılar için lazer kesim toleransı ve kerf yazısına bakabilirsiniz.
4. Fire ile hurda
Fire, kesimde kullanılamayan sac kaybının oranıdır ve teklifte yüzde olarak malzeme bedeline eklenir. Hurda ise bu kaybın fiziksel karşılığıdır: kilo ile satılan iskelet ve kırpıntı. Hurdanın kg fiyatı sacınkinden düşük olduğu için hurda satışı fire maliyetinin yalnız bir kısmını geri getirir. Kalan sac ise ne fire ne hurdadır; stoka dönen kullanılabilir malzemedir.
5. Teklif ile proforma
Teklif, bir işin fiyatını, koşullarını ve geçerlilik süresini müşteriye bildiren belgedir. Proforma fatura ise sipariş netleştikten sonra, çoğu zaman ön ödeme için düzenlenen, fatura biçimindeki bilgilendirme belgesidir; resmî fatura yerine geçmez. Olağan sıra teklif, onay, gerekirse proforma, iş emri ve faturadır.
Sonuç: lazer kesim terimlerini ekipte ortak dile çevirin
Lazer kesim terimleri atölye içinde ve müşteriyle aynı anlamda kullanıldığında teklifler hızlanır, itirazlar azalır. Teklifi hazırlayan, kesimi yapan ve muhasebeyi tutan aynı "dakika ücreti"ni, aynı "fire"yi konuştuğunda rakamlar tutarlı olur. Bu sözlüğü ekibinizle paylaşıp fiyat kurallarınızı bu terimlerle yazmanızı öneririz.
LazerCRM'de bu terimlerin çoğu bir kez tanımlanan ayarlardır: makineler, sac kg fiyatları ve özgül ağırlıklar, gaz türüne göre (oksijen, azot, hava, miks) dakika ücreti. Metalix'in DOCX sipariş raporu sürükle-bırakla okunur; plaka, ağırlık ve kesim süresinden parça bazlı fiyat çıkar. Analiz tarafında vardiya saatlerine göre gerçek çalışma süresi, kapasite kullanımı ve makinenin gerçek dakika maliyeti izlenir. Paketler ve 14 günlük ücretsiz deneme için LazerCRM paketleri sayfasına bakabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Patlatma nedir?
Patlatma, lazerin her konturu kesmeye başlamadan önce sacı delerek açtığı giriş deliğidir; delme ya da piercing olarak da bilinir. Her kapalı kontur en az bir patlatma gerektirir ve kalın sacta her biri birkaç saniye sürebilir. Bu nedenle patlatma sayısı kesim süresini ve fiyatı doğrudan etkiler.
Kerf nedir?
Kerf, lazer ışınının kesim sırasında eritip uzaklaştırdığı malzemenin genişliği, yani kesim çizgisinin kalınlığıdır. Değeri kalınlığa, gaza ve kesim parametresine göre değişir. CAM yazılımı kerf telafisi uygulayarak parçanın çizim ölçüsünde çıkmasını sağlar.
Nesting nedir?
Nesting, parçaların sac plakaya en az fireyle yerleştirilmesidir; Türkçede yerleşim ya da plaka dizilimi de denir. İyi bir nesting plaka sayısını ve fireyi azaltır, çoğu zaman kesim süresini de kısaltır. CAM yazılımları bu yerleşimi otomatik yapar.
Dakika ücreti nedir?
Dakika ücreti, lazer kesim atölyesinin makine kesim süresinin her dakikası için müşteriye uyguladığı satış fiyatıdır. Makinenin dakika maliyetine kâr eklenerek bulunur ve oksijen, azot, hava gibi gaz türüne göre ayrı belirlenir. Kesim bedeli, kesim süresi ile dakika ücretinin çarpımıdır.
Fason lazer kesim ne demek?
Fason lazer kesim, bir atölyenin başka bir firmanın parçalarını onun çizimine göre ücret karşılığı kesmesidir. Sacı atölye sağlarsa malzemeli, müşteri getirirse işçilik (yalnız kesim) fason denir. Fiyat buna göre ya yalnız kesim süresinden ya da kesim ile malzemeden oluşur.
Fire ile hurda arasındaki fark nedir?
Fire, kesimde kullanılamayan sac kaybının oranıdır ve teklifte yüzde olarak malzeme bedeline eklenir. Hurda ise bu kayıptan geriye kalan ve kilo ile satılabilen metaldir. Hurda satışı fire maliyetinin bir kısmını geri getirir ama tamamını karşılamaz.
Odak konu: lazer kesim terimleri