Lazer Kesim Dakika Hesaplama: Kesim Süresi Formülü ve Çözümlü Örnekler

Lazer kesim dakika hesaplama, bir parçanın tezgâhta kaç dakika kalacağını kesim uzunluğu, kesim hızı, delik (patlatma) sayısı ve boşta hareket payıyla bulmak demektir. Temel hesap şudur: kesim uzunluğu (m) kesim hızına (m/dk) bölünür, üstüne delik sayısı × delme süresi eklenir ve toplam %10-20 payla büyütülür. Plaka yükleme-boşaltma ayrı bir kalemdir.

Kısaca:
– Parça süresi = (kesim uzunluğu ÷ hız + delik sayısı × delme süresi) × (1 + boşta hareket payı).
– Kalın sacta delme süresi toplamın yarısına yaklaşabilir; delikleri saymadan süre tahmini yapılmaz.
– Plaka yükleme-boşaltma parça başına değil, plaka başına ayrıca eklenir.
– CAM süresini gerçekleşen süreyle karşılaştırıp payı kendi makinenize göre düzeltin.

Lazer kesim dakika hesaplama formülü nedir?

Kesim süresi, ışının sacı kestiği zaman ile kafanın delme ve konturlar arası hareketlerinde geçen zamanın toplamıdır. Teklifte buna kesim dakikası denir ve işçilik bedelinin tabanını oluşturur. Fiyat hesabından önce süreyi doğru bulmak gerekir, çünkü dakika ücreti ne kadar doğru olursa olsun yanlış süreyle çarpıldığında teklif de yanlış çıkar.

Formül: Parça kesim süresi (dk) = [kesim uzunluğu (m) ÷ kesim hızı (m/dk) + delik sayısı × delme süresi (sn) ÷ 60] × (1 + boşta hareket payı)

İşin toplam tezgâh süresi ise parça süresi × adet + plaka sayısı × plaka yükleme-boşaltma süresidir. Bu hesap, ücretsiz lazer kesim maliyet hesaplayıcısının kullandığı formülle aynıdır. Şimdi bileşenlere tek tek bakalım.

1. Kesim uzunluğu (kontur uzunluğu)

Kesim uzunluğu, parçadaki kesilecek bütün çizgilerin toplam boyu demektir: dış kontur, iç pencereler ve delikler. Buna kontur uzunluğu ya da kesim metrajı da denir. Ø100 mm bir delik π × 100 = 314 mm kesim eder; küçük görünen delikler metrajı hızla büyütür. CAM ya da nesting programı bu değeri parça başına verir. Elinizde yalnız çizim varsa kesim metrajı kabası aracıyla dış ölçü ve delik sayısından yaklaşık bir değer çıkarabilirsiniz.

2. Kesim hızı (m/dk)

Kesim hızı, kafanın kesim sırasında bir dakikada ilerlediği mesafe demektir. Malzemeye, kalınlığa, gaza ve lazer gücüne bağlıdır. Örneğin 3 mm siyah sac 6 kW makinede oksijenle yaklaşık 4,2 m/dk, 2 mm paslanmaz 3 kW makinede azotla yaklaşık 12 m/dk kesilir. Bu değerler başlangıç içindir; teklifte makinenizin kesim parametre tablosu esastır.

3. Delme (patlatma) süresi

Delme süresi, lazerin her konturun başında sacı delip kesime başlayabilmesi için geçen süredir; atölyede patlatma ya da piercing diye geçer. Her kapalı kontur en az bir delme ister: dış kontur, iç pencere ve her delik ayrı sayılır. İnce sacta delik başına 0,1-0,3 saniye önemsizdir. Ama 10 mm siyah sacta yaklaşık 2,5 sn, 20 mm'de yaklaşık 8 sn'ye çıkar ve kalın, çok delikli parçada en büyük kalem haline gelebilir.

4. Boşta hareket ve yavaşlama payı

Boşta hareket, kafanın bir konturdan diğerine ışın kapalıyken gitmesidir. Buna köşelerde ve küçük deliklerde makinenin hız düşürmesi, kafanın kalkıp inmesi ve kısa beklemeler eklenir. Bunları tek tek hesaplamak yerine kesim ve delme toplamına %10-20 pay konur. Az delikli, düz konturlu parçada %10, çok sayıda küçük delik ve keskin köşe olan parçada %20'ye yakın pay gerçeğe daha yakın sonuç verir.

5. Plaka yükleme-boşaltma

Plakayı masaya koymak, kesilen parçaları ve iskeleti almak parça sayısına değil plaka sayısına bağlıdır. Otomatik yükleme yoksa bu iş plaka başına birkaç dakikayı rahatça bulur. Bu yüzden parça süresine yüzde olarak gömmek yerine plaka başına ayrı kalem yazmak daha doğrudur. 5 parçalık işte de 500 parçalık işte de plaka en az bir kez yüklenir.

Kesim hızı ve delme süresi nereden alınır?

Lazer kesim dakika hesaplamasında en güvenilir kaynak makinenizin kesim parametre tablosu ve CAM programıdır. Bunlar elinizde değilse aşağıdaki yaklaşık fiber lazer değerleriyle başlayabilirsiniz. Değerler nozul, odak, sac kalitesi ve beklenen kenar kalitesine göre ±%30 değişebilir.

Aynı kalınlıkta güç arttıkça hız artar, ama artış her malzemede aynı oranda olmaz. Oksijenle siyah sac kesiminde fark sınırlı kalırken azotla ince sacta çok belirgindir. Bu farkın makine seçimine etkisini 3 kW, 6 kW ve 12 kW fiber lazer karşılaştırmasında ayrıntılı anlattık.

Örnek 1: 3 mm siyah sac flanş kaç dakikada kesilir?

Örnek varsayım: Ø200 mm dış çaplı, Ø100 mm iç delikli ve 4 adet Ø14 mm cıvata delikli yuvarlak flanş. Malzeme 3 mm siyah sac, makine 6 kW, gaz oksijen, adet 50, boşta hareket payı %15.

1. Kesim uzunluğu: dış π × 200 = 628 mm, iç π × 100 = 314 mm, delikler 4 × π × 14 = 176 mm. Toplam 1.118 mm, yaklaşık 1,12 m.
2. Delme sayısı: 1 dış + 1 iç + 4 delik = 6 patlatma.
3. Kesim süresi: 1,12 ÷ 4,2 = 0,2667 dk.
4. Delme süresi: 6 × 0,3 sn = 1,8 sn = 0,0300 dk.
5. Ara toplam: 0,2667 + 0,0300 = 0,2967 dk.
6. Pay eklenmiş parça süresi: 0,2967 × 1,15 = 0,3412 dk, yani yaklaşık 20,5 saniye.
7. 50 adet: 0,3412 × 50 = 17,06 dk.
8. Plaka: 50 flanş tek bir 1500 × 3000 mm plakaya sığıyor; yükleme-boşaltma için örnek varsayım 6 dk. Toplam tezgâh süresi 17,06 + 6 = 23,06 dk.

Bu parçada delme, ham sürenin yalnız %10'u kadardır; süreyi belirleyen kesim uzunluğudur. Plaka süresi ise kesim süresinin yaklaşık üçte birine denk geliyor. Aynı flanştan 5 adet kesilseydi kesim süresi 1,71 dk olurdu ama plaka süresi yine 6 dk kalırdı. Az adetli işin dakika başına neden daha pahalıya geldiği bu farktan anlaşılır.

Örnek 2: 2 mm paslanmaz panel (3 kW, azot) kesim süresi hesabı

Örnek varsayım: 500 × 700 mm dikdörtgen panel, üzerinde 20 adet 5 × 40 mm havalandırma yarığı ve 4 adet Ø6 mm montaj deliği. Malzeme 2 mm paslanmaz 304, makine 3 kW, gaz azot, adet 30, pay %15.

1. Kesim uzunluğu: dış çevre 2 × (500 + 700) = 2.400 mm; yarıklar 20 × 2 × (5 + 40) = 1.800 mm; delikler 4 × π × 6 = 75 mm. Toplam 4.275 mm, yaklaşık 4,28 m.
2. Delme sayısı: 1 + 20 + 4 = 25 patlatma.
3. Kesim süresi: 4,28 ÷ 12 = 0,3567 dk.
4. Delme süresi: 25 × 0,2 sn = 5 sn = 0,0833 dk.
5. Ara toplam: 0,3567 + 0,0833 = 0,4400 dk. Pay eklenmiş: 0,4400 × 1,15 = 0,5060 dk, yaklaşık 30,4 saniye.
6. 30 adet: 0,5060 × 30 = 15,18 dk (plaka yükleme hariç).

Burada delmenin payı %19'a çıktı; nedeni parçadaki 25 ayrı kontur. Aynı paneli 6 kW makinede yaklaşık 22 m/dk ile kestiğinizi düşünün: kesim süresi 0,1945 dk'ya iner, delme süresi ise aynı kalır. Parça süresi 0,3196 dk olur ve delmenin payı %30'a yükselir. Hız %83 arttığı halde parça süresi yalnız %37 kısalır. Çok yarıklı ince sac işlerinde güçlü makine, süreyi hız oranında kısaltmaz; delik sayısı daha belirleyici hale gelir.

Örnek 3: 10 mm çok delikli parçada delme süresinin payı

Örnek varsayım: 400 × 400 mm bağlantı plakası, üzerinde 48 adet Ø22 mm delik. Malzeme 10 mm siyah sac, makine 6 kW, gaz oksijen, adet 20. Çok sayıda küçük delik olduğu için boşta hareket ve yavaşlama payı %20 alındı.

1. Kesim uzunluğu: dış çevre 1.600 mm; delikler 48 × π × 22 = 3.318 mm. Toplam 4.918 mm, yaklaşık 4,92 m.
2. Delme sayısı: 1 + 48 = 49 patlatma.
3. Kesim süresi: 4,92 ÷ 1,8 = 2,7333 dk.
4. Delme süresi: 49 × 2,5 sn = 122,5 sn = 2,0417 dk.
5. Ara toplam: 2,7333 + 2,0417 = 4,7750 dk. Pay eklenmiş: 4,7750 × 1,20 = 5,7300 dk, yaklaşık 5 dakika 44 saniye.
6. 20 adet: 5,7300 × 20 = 114,6 dk.

Delme, ham sürenin %43'ünü oluşturuyor. Delikleri saymadan yalnız metrajla hesap yapsaydınız parça süresi 2,7333 × 1,20 = 3,28 dk çıkardı. 20 adette fark 114,6 − 65,6 = 49 dakikadır; 40 TL/dk örnek dakika ücretiyle teklifte 1.960 TL eksik demektir. Metraj ve patlatmanın fiyata etkisini kesim metrajı ve patlatma sayısı yazısında ayrıca ele aldık.

Aynı etkiyi kalınlığa göre görmek için 1 metre kesim ve 10 delikli bir parçayı 6 kW oksijenle karşılaştıralım (pay hariç, tablo değerleriyle):

Kalınlık arttıkça kesim hızı düşer ama delme süresi daha hızlı büyür. 20 mm'de on delik, bir metre kesimden daha uzun sürer.

CAM tahmini ile gerçekleşen kesim süresi neden farklı çıkar?

CAM ya da nesting programının verdiği süre, programlanmış hızlar, delme parametreleri ve gerçek hareket yoluyla hesaplanır. Parçaların plakadaki dizilimini bildiği için formülle bulduğunuz süreden daha hassastır. Yine de tezgâhta ölçülen süre çoğu zaman bundan uzun çıkar. Başlıca nedenler şunlardır:

• Plaka yükleme, iskelet boşaltma ve parça ayıklama çoğu zaman CAM süresine dahil değildir.
• Kalibrasyon, nozul değişimi, koruyucu cam kontrolü ve kafa temizliği gibi duruşlar olur.
• Yağlı, paslı ya da dalgalı sacta delme tutmaz ve kesim tekrarlanır.
• Operatör kaliteyi korumak için hızı düşürür; özellikle kalın sac ve küçük deliklerde.
• Devrilen parça ve kafa çarpma riski duraklama ve elle müdahale gerektirir.

Çözüm, her işte tahmini süreyi ve gerçekleşen süreyi yan yana kaydetmektir. Birkaç haftalık kayıt, hangi malzeme ve kalınlıkta ne kadar sapma olduğunu gösterir. Örneğin 10 mm işlerde gerçekleşen süre tahminin düzenli olarak %15 üstündeyse o kalınlık için payı büyütürsünüz. Bu karşılaştırmanın nasıl kurulacağını gerçekleşen ve tahmini süre karşılaştırması yazısında anlattık.

İş emirlerinde her işin makinesi, gazı, malzemesi ve kesim süresi kayıtlı durur.

Makinenizin gerçekte kaç saat kestiğini ve bir dakikanın size gerçekte kaça mal olduğunu aşağıdaki kısa videoda görebilirsiniz.

Kesim dakikası fiyata nasıl çevrilir?

Süreyi bulduktan sonra fiyat için dakika ücreti gerekir. Dakika ücreti, makinenin bir dakikalık çalışmasının size maliyeti ve üstüne eklenen kâr demektir; amortisman, kira, personel, elektrik, gaz ve bakım bu rakamın içindedir. Kesim bedeli, toplam süre × dakika ücretidir.

Örnek 1'deki flanşa 40 TL/dk örnek dakika ücreti uygularsak parça başı kesim bedeli 0,3412 × 40 = 13,65 TL olur. Plaka yükleme için ayırdığınız 6 dakika 240 TL eder ve 50 parçaya bölündüğünde parça başına 4,80 TL ekler. Malzeme, fire ve kâr bunun üstüne gelir. Dakika, metre, kilo ve parça bazlı fiyatlandırmanın hangi durumda doğru olduğunu dakika, metre, kg ve parça fiyatlandırması yazısında karşılaştırdık.

Özetle, güvenilir bir lazer kesim dakika hesaplama için kesim süresini metrajdan, delik sayısından ve gerçekçi bir paydan hesaplayın; plaka süresini ayrı yazın; tahmini süreyi gerçekleşenle düzenli karşılaştırın. İlk üç adım için kalem kâğıt yeter, dördüncüsü kayıt ister.

LazerCRM’de bu veriler elle toplanmaz. Metalix kesim programının DOCX sipariş raporunu sürüklediğinizde plakalar, ağırlık ve kesim süresi okunur; fiyat, kesim süresi × dakika ücreti + ağırlık × kg fiyatı olarak hesaplanır. Onaylanan teklif iş emrine döner ve süre, makine ve gaz bilgisiyle saklanır. Makine analizi, vardiya saatlerine göre gerçek çalışma süresini, kapasite kullanımını ve makinenin gerçek dakika maliyetini gösterir. Paketleri ve 14 günlük ücretsiz denemeyi LazerCRM paketleri sayfasında inceleyebilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Lazer kesim süresi nasıl hesaplanır?

Kesim uzunluğunu (m) kesim hızına (m/dk) bölün, delik sayısı × delme süresini (sn) 60'a bölüp ekleyin ve toplamı %10-20 boşta hareket payıyla çarpın. Sonuç tek parçanın dakikasıdır. Adetle çarpıp plaka yükleme-boşaltma süresini ayrıca ekleyin.

Lazer kesim kaç dakika sürer?

Parçaya göre saniyelerden dakikalara değişir. Bu yazıdaki örnek varsayımlarla 3 mm siyah sacdan Ø200 mm flanş yaklaşık 20 saniye, 2 mm paslanmaz panel yaklaşık 30 saniye, 48 delikli 10 mm plaka ise yaklaşık 5,7 dakika sürer. Kesin süre için makinenizin hız tablosu ve CAM raporu esastır.

Patlatma (delme) süresi neden bu kadar önemli?

Her kapalı kontur bir delme ister ve delme süresi kalınlıkla hızla artar: 3 mm'de delik başına yaklaşık 0,3 sn iken 10 mm'de 2,5 sn, 20 mm'de 8 sn civarındadır. Kalın ve çok delikli parçalarda delme toplam sürenin yarısına yaklaşabilir. Delikleri saymayan hesap teklifi düşük çıkarır.

Boşta hareket payı yüzde kaç alınmalı?

Başlangıç için %10-20 aralığı kullanılır. Az delikli, düz konturlu parçada %10, çok sayıda küçük delik ve keskin köşe olan parçada %20'ye yakın pay gerçeğe daha yakındır. En doğru değeri, kendi işlerinizde tahmini süreyi gerçekleşen süreyle karşılaştırarak bulursunuz.

Plaka yükleme süresi kesim süresine dahil edilmeli mi?

Parça süresine yüzde olarak gömmek yerine plaka başına ayrı kalem olarak eklemek daha doğrudur. Yükleme-boşaltma parça sayısından bağımsızdır; 5 parçalık işte de 500 parçalık işte de plaka en az bir kez yüklenir. Az adetli işlerde bu kalem kesim süresine yakın bir paya ulaşabilir.

CAM programındaki süre ile gerçek süre neden farklı çıkar?

CAM süresi programlanmış hız, delme ve hareket yolundan hesaplanır; plaka yükleme, kalibrasyon, nozul değişimi, tutmayan delme ve operatör müdahalesi çoğu zaman bu süreye girmez. Farkı kapatmanın yolu, her işte tahmini ve gerçekleşen süreyi kaydedip malzeme ve kalınlık bazında payınızı düzeltmektir.